برهمکنش گیاهان ترانس ژنیک مقاوم به سوسک کلرادو Leptinotarsa decemlineata با موجودات غیر هدف: اثرات جانبی روی شته Macrosiphum euphorbiae و پارازیتوئید Aphidius nigripes

عاشوری احمد,عسکری حسن 

شایستگی شته سیب‌زمینی (Macrosiphum euphorbiae) و پارازیتوئید آن (Aphidius nigripes) روی پنج رقم گیاه سیب‌زمینی (ترانس‌ژنیک-BT، ترانس‌ژنیک-OCI، کلاسیک 4-NYL 235 و دو شاهد) با درجات و مکانیسم‌های مختلف مقاومت به سوسک کلرادو (Leptinotarsa decemlineata) در شرایط آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمایشگاهی نشان داد که عوامل مقاومت به سوسک کلرادو به اشکال مختلف بر زیست‌شناسی شته سیب‌زمینی و پارازیتوئید آن اثر می‌گذارند. گیاهان سیب‌زمینی ترانس‌ژنیک-BT بطور منفی بر ضریب شایستگی شته M. euphorbiae و پارازیتوئید آن A. igripes اثر داشت و برعکس گیاهان ترانس‌ژنیک-OCI اثرات مثبتی روی فاکتورهای مختلف زیستی شته و پارازیتوئید داشته‌اند. بطوریکه این حشرات کمترین و بیشترین اندازه و به طبع کمترین و بیشترین زاد‌آوری را به ترتیب روی گیاهان ترانس‌ژنیک-OCI داشته‌اند. گیاه مقاوم کلاسیک 4-NYL 235 در مقایسه با سایر گیاهان دارای بیشترین سازگاری با زنبور پارازیتوئید A. nigripes بوده است. بعلاوه در مقایسه با سایر ارقام سیب‌زمینی پارازیتوئیدها تلفات بیشتری روی رقم ترانس‌ژنیک-BT داشتند. نتایج بر این امر دلالت دارند که عوامل مقاومت (ژنها) به یک آفت اصلی در یک گیاه می‌توانند اثرات متفاوت و غیرقابل پیش‌بینی بر موجودات غیرهدف داشته باشند. از این نتایج چنین استنباط می‌گردد که بروز صفات جدید در درجه اول بستگی به طبیعت ذاتی ژن منتقل شده و سپس به برهمکنش احتمالی بین این ژن (ها) با ژن‌های اولیه (بومی) گیاه خواهد داشت.

دانلود متن کامل (با فرمت pdf.)

منبع: علوم کشاورزی ایران 1382; 34(2):247-256