روشهای کاربردی مبارزه با حشرات
ساعت ٥:۳٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٢ فروردین ۱۳۸٧  کلمات کلیدی: آفات بهداشتی ، دفع آفات

مگس خانگی

مطالعات تجربی و اپیدمیولوژیک نشان داده است که این مگسها به علت عادات رشد در محیط های کثیف و تغذیه از مواد آلوده و فضولات می توانند طیف وسیعی از عوامل بیماریزا از قبیل ویروسها ، باکتریها ، پروتوزوآ و تخم نماتدها و کرمهای انگل را بطور مکانیکی و توسط پاها ، خرطوم و موهای موجود برروی بدن منتقل نمایند.

این حشره بیشتر در جاهایی که اصول بهداشت محیط رعایت نشده و در اماکنی که زباله ها را دیر به دیر دفع می کنند و یا در نزدیکی آنها دامداری ، مرغداری و یا کود حیوانی برای فضای سبز انباشته شده و یا مواد آلی در حال پوسیدن وجود داشته، فعالیت دارند

سموم مورد مصرف: بهداشت محیط بهترین روش کنترل مگس هاست و در این راستا به منظور حذف محلهای نشو نمای مگسها عملیات بهسازی و بهینه سازی محیط، روشهای جمع آوری و از بین بردن زباله کود و کمپوست از اهمیت ویژه ای برخوردار است، پخش کردن کودها در لایه هایی کمتر از 10 سانتی متر‏، جمع‌آوری و دفع بهداشتی زباله ها، دفع بهداشتی فضولات انسانی و ... می باشد. استفاده از حشره کشها به عنوان مکمل عملیات مبارزه در جهت ریشه کنی یا کنترل مطلوب مگس بکار میرود.

کنترل از طریق سمپاشی ابقایی: اماکن مورد سمپاشی: سطوح داخلی و خارجی و اطراف مناطق نگهداری دام و حیوانات ، سمپاشی مناطق جمع آوری و دفن زباله

سموم مورد استفاده در مبارزه با مگسهای بالغ: پریمفوس متیل 2-1 گرم در متر مربع ، پرمترین05/0-025/0 گرم متر مربع ، دیازینون 8/0-4/0 گرم در مترمربع سیپرمترین 1/0 - 025/0 گرم بر متر مربع ، دلتامترین 15/0 - 0075/0 گرم بر متر مربع

در هنگام استفاده از سموم ذکر شده بایستی دقت نمود که از آلودگی مواد غذایی و آب آشامیدنی با سموم خودداری شود و سمپاشی مستقیم بر روی حیوانات و یا سطوحی که ممکن است توسط آنها لیسیده شود ممنوع است به منظور مبارزه با مراحل لاروهای مگس های می توان از پودر سوین به صورت پودر پاشی محل دفن زباله و نگهداری کود و دیگر اماکن مشابه استفاده نمود . لاکن به علت امکان وجود مقاومت نسبت به حشره کش مورد اشاره در برخی از جمعیتهای مگسها می توان از حشره کشهای دیگر نظیر فنیتروتیون ، فنیتون ، مالاتیون ، پریمفوس متیل به میزان 5/2 تا 25 گرم ماده موثر در لیتر بر چسب حجم و ضخامت مواد آلی در حال پوسیدن در 28 تا 56 لیتر آب برای هر 100 متر مربع استفاده نمود.

سایر سموم مورد مصرف و جدید عبارتند از: 1- آلفاکرون: این سم یک نوع اختصاصی بر علیه مگس خانگی بوده که از دسته  سموم پایروتیروئیدی میباشد. این سم به صورت پودر بوده و معمولا بایستی آن را با 400 سی سی آب مخلوط کرد و با قلم مو به سطوح و لبه های تیز وسایل مالید. ( کارایی به صورت طعمه مسموم ) تجربه شخصی نشان داد بهتر است از این سم به میزان هر بسته نیم کیلویی در 10 لیتر آب همراه با 5/0 کیلو شکر حل شده، استفاده کرد و در تمام جاهایی که مگس فعالیت دارد و بویژه بر روی لبه های اشیائ و اجناس ، سیم های برق ، طناب و وسایل آویزان سمپاشی نمود.

2- اسنیپ: این سم نیز یک نوع اختصاصی بر علیه مگس خانگی بوده که از سته  سموم پایروتیروئیدی میباشد. به صورت گرانول بوده این سم را با چیزی مخلوط نکرده بلکه با دستگاه گرانول پاش و یا دستی آن را در جاهایی که به صورت طبیعی خیس یا مرطوب بوده و یا توسط خودمان خیس شده می پاشند.

3- دیازینون‏، مالاتیون، دورسبان: این سموم که از دسته سموم فسفره بوده به صورت محلول 5/2% (250 سی سی در 10 لیتر آب )  همراه با نیم کیلو شکر حل شده  و یا بر روی زباله ها بدون شکر استفاده کرد.

پشه‌ها

از آنجاییکه پشه ها دارای دگردیسی کامل بوده لذا سه مرحله از 4 مرحله زندگی خود یعنی ( تخم ،لارو و پوپ ) را در آب زندگی کرده تنها مرحله بلوغ خود را در محیط بیرون از آب زندگی کرده و تنها در این مرحله است که جنس ماده آن برای تخمگذاری نیاز به خونخواری دارد لذا مبارزه اصلی بر روی پشه ها بر روی مبارزه با مراحل لاروی می باشد که برای این کار بایستی یا با استفاده از سمومی مانند ابیت ، مواد نفتی لاروکشی کرد و یا با پرکردن لانه های لاروی ، جمع آوری و دفع زباله ها ، نخاله های ساختمانی ، جمع آوری و دفع لاستیکهای ماشین قوطی های مانند قوطی کنسرو و هر آن چیزی که در آن آب جمع شود  از جمله کارهایی است که در کاهش وفور پشه ها موثر است.

بهترین راه برای مبارزه با پشه های بالغ  البته بسته به اینکه پشه ها اندوفیل ، اگزو فیل و یا آندوفاز ویا اگزو فاژ باشند، سمپاشی ابقایی است. مهمترین سمومی که در حال حاضر بر علیه پشه های بالغ بکار می رود سم آیکون بوده که به میزان یک بسته 5/62 گرمی در 10 لیتر آب و یا سم دلتامترین به میزان یک بسته 100 گرمی در 10 لیتر آب است که به صورت سمپاشی ابقایی بر رو.ی کلیه سطوع بطور دقیق انجام می گیرد.

سوسریها

بسته به اینکه نوع سوسری (ریز یا درشت ) باشد نوع سمپاشی فرق دارد.  سوسریها بطور کلی در اماکنی زندگی می کنند که گرم ، مرطوب ، تاریک و دارای مواد آلی در حال فساد باشند . برای مبارزه با سوسریهای نوع آمریکایی (درشت) بیشتر راه آبها، سرویسهای بهداشتی، تاسیسات، انباری، موتورخانه، فاضلاب و هر آن چیزی که با فاضلاب سر و کار دارد بایستی به دقت سمپاشی شود.

در مورد سوسریهای آلمانی (ریز) بایستی تاکید سمپاشی را بیشتر بر روی آشپزخانه و آبدارخانه ها انجام داد و لذا پشت و داخل کابینت‌ها، پشت کلید و پریز شل، سوراخ رول پلاگ، زیر سینک دستشویی، اتصال لوله‌ها و سیمها، محل ورود و خروج انواع لوله‌ها و .... را سمپاشی کرد.


سوسریها

بسته به اینکه نوع سوسری (ریز یا درشت ) باشد نوع سمپاشی فرق دارد.  سوسریها بطور کلی در اماکنی زندگی می کنند که گرم ، مرطوب ، تاریک و دارای مواد آلی در حال فساد باشند . برای مبارزه با سوسریهای نوع آمریکایی (درشت) بیشتر راه آبها، سرویسهای بهداشتی، تاسیسات، انباری، موتورخانه، فاضلاب و هر آن چیزی که با فاضلاب سر و کار دارد بایستی به دقت سمپاشی شود.

در مورد سوسریهای آلمانی (ریز) بایستی تاکید سمپاشی را بیشتر بر روی آشپزخانه و آبدارخانه ها انجام داد و لذا پشت و داخل کابینت‌ها، پشت کلید و پریز شل، سوراخ رول پلاگ، زیر سینک دستشویی، اتصال لوله‌ها و سیمها، محل ورود و خروج انواع لوله‌ها و .... را سمپاشی کرد.

سموم مورد استفاده: برای سوسریهای درشت بهتر است از دسته سموم پایروتیروئیدی استفاده کرد و مقدار مصرف آنها را با توجه به توصیه کارخانه سازنده تا 5/1 برابر استفاده نمود. برای سوسریهای ریز بهتر است در درجه اول از سموم پایروتیروئیدی و در صورت بروز مقاومت از سموم ترکیبی فسفره و پایروتیروئید به میزان 50% از مقدار دوز توصیه شده برای هر کدام از سمها استفاده کرد. برای مثال اگر قرار است که در یک پمپ 10 لیتری 250 سی سی از سم دورسبان و یا 150 سی سی سم سیپرمترین به تنهایی استفاده شود مقدار 125 سی سی از سم دورسبان را با 75 سی سی سم سیپرمترین  در 10 لیتر آب مخلوط می کنند.

برای سمپاشی آشپزخانه که بطور مرتب در معرض شستشو قرار دارد بهتر است از سم اکتیلیک به میزان 500 سی سی در 10 لیتر آب استفاده کرد.

در حال حاضر علاوه بر سموم گفته شده می توان در بخشهای مثل محل زندگی مریض های آسمی، بخش نوزادان  و ... از طعمه های مسموم که در بازار سم وجود داشته و بی بو بوده و هیچ خطری برای انسان ندارد مانند ماکس فورث استفاده کرد.

 

ساس ها

بطور کلی ساس ها موجودات مزاحمی بوده که از نظر انتقال بیماری دارای اهمیت نیستند . هر دو جنس نر و ماده آن در تمام مراحل نمفی و بالغ خونخوار بوده  و در شب فعالند. و چون در هنگام خونخواری بزاق ترشح کرده ایجاد تحریک و خارش شدید می کنند . در طی روز در زمانیکه خونخواری صورت نمی گیرد نمفها و بالغین بی حرکت در محلهای تاریک و خشک مانند شکاف ها و درز لوازم چوبی منزل ، دیوارها ، سقف ها ، لابلای کفپوشهای چوبی، زیر درز کاغذ دیواری ، بین تشک و تختخواب مخفی می شوند .

ساسها هیچ بیماری را به انسان منتقل نمی کنند ولی گزش آنها ممکن است ایجاد کم خونی و آلرژی نماید که بستگی به حساسیت افراد و تعداد گزشهای وارده دارد. نقل و انتقال : ساسها توسط اجناس دست دوم خریداری شده و یا  وسایل چوبی کرایه ای مثل میز و صندلی مجالس صورت می گیرد . یک ساس بالغ می تواند یک کلنی ساس بوجود بیاید ساسها دارای بوی خاصی هستند که نتیجه ترشح غدد موجود در بند سوم سینه آنها می باشد

روش مبارزه: اساس مبارزه با این حشرات انجام سمپاشی ابقایی در داخل اماکن بوده وبایستی عمل سمپاشی را صبح زود انجام داد. مناطق مورد سمپاشی شامل قسمتهای مختلف تختخواب ، تشکها ، وسایل چوبی ، پشتی ها و کلیه درزها و شکافهای موجود در کف اتاق و دیوارها می باشد.

سموم مورد مصرف: گامگسان 5/0% و در صورت بروز مقاومت مالاتیون 2-1% ، دیازینون 5/0% ، دی کلرووس 5/0% ، پریمفوس متیل به میزان 10 گرم ماده موثر در لیتر، دلتامترین به میزان 05/0 گرم در لیتر استفاده از ترکیبات پیروتروئیدی مانند بیورزمترین Bioresmetrin،  پرمترین یا سیپرمترین به مقدار 2-1 گرم درلیتر به فرمولاسیون حشره کشهای فوق به دلیل تحریک این حشرات و خارج کردن آنها از محلهای اختفاء و در نتیجه تماس با حشره‌کش بسیار مفید خواهد بود.

 

ملخ‌ها

اصولا ملخها یا بومی یک منطقه بوده و یا به صورت مهاجرند . برای مبارزه با ملخهای بومی بهتر است از سمومی مانند لیندین و یا سوین را به میزان یک کیلو در 10 کیلو سبوس برنج و یاسبوس گندم و ترجیحا همراه با ملاس چغندر که به خوبی مخلوط شده باشد به صورت طعمه مسموم استفاده کرد.

 

در مورد ملخهای مهاجر یا بایستی به آنها کاری نداشت ، چرا که خود به خود بعد از یک یا چند روز از منطقه عبور کرده و یا با استفاده از طعمه های مسموم ذکر شده و یا در موارد حاد و بارز به صورت سمپاشی مستقیم با سموم و غلظت های ذکر شده در مورد سایر حشرات و بعضا غیظ تر مبارزه را انجام داد.

 

عقربها، عنکبوتها و رتیلها

عقربها، عنکبوتها و رتیلها ناقل بیماری نیستند ولی ممکن است در اثر نیش زدن به انسان و سمومی که به بدن تزریق می نمایند باعث ناراحتی های شدید و جدی و گاها مرگ شوند.

عقربها: عقربها جانورانی شب فعال بوده که در هنگام روز در زیر سنگها ، کلوخ ، بقایای انباشته شده گیاهان ، لابه لای شکاف دیوارها و در گونه های حفار عقرب در سوراخهایی که در زمین کنده می شود استراحت می نمایند . سمیت عقربها به اندازه و رنگ آنها بستگی ندارد و بعضی از عقربهای بزرگ بدون خطر بوده در حالی که گزش انواعی از عقربها که از جثه کوچکتری برخوردار می باشد که به علت وجود فاکتورهای سمی خطرناک می تواند مرگ آخرین باشد. خطرناکترین عقرب ایران یک عقرب زرد رنگ با طول 7 سانتی متر با نام محلی گادیم می باشد.

روشهای مبارزه: استفاده از حشره کشها باید در داخل اماکن و محلهایی که عقرب ها تمایلی به ورود یا مخفی شدن دارند مانند زیر وسایل منزل ، زیر زمینها ، زیر شیروانی ، کنار اتاقها، داخل کمدها انجام گیرد و در فضای باز خارج از منازل باید حشره کشهایی را در قسمتهایی بکار برد که ساختمان با خاک تماس دارد از جمله این مناطق می توان به پی و پایه ساختمان ، ستونها و راهروها و ایوانها و رواقها اشاره کرد ارتفاع سمپاشی در این مناطق تا 60 سانتی متر از سطع زمین می باشد و سمپاشی توده های سنگ و چوب و الوار انباشته شده دراطراف ساختمان نیز ضروری است.

حشره کشهای مورد استفاده: مالاتیون بی بو به میزان 50 گرم ماده موثر در لیتر، لیندین به میزان 5 گرم ماده موثر در لیتر، پروپوکسور به میزان 20 گرم در لیتر به تنهایی یا به همراه دیکلرووس به میزان 5 گرم در لیتر استفاده نمود.

رتیلها و عنکبوتها: تمام عنکبوتها که در لفظ عامه به رتیل شناخته شده اند دارای سم می باشند ، لاکن فقط تعداد محدودی از آنها برای انسان خطرناک هستند .عنکبوتهای بیوه سیاه و قهو های از جنس لاترودکتوس ، عنکبوتهای نسبتا کوچکی هستند که برای انسان بسیار خطرناک تر از عنکبوتهای بزرگ به ظاهر خطرناک به نام تارانتولا می باشد.

روشهای مبارزه: سمپاشی عنکبوتها و توده های تخم و تارهای آنها با حشره کشها بهترین روش برای مبارزه است در این راستا باید دیوارها ، زوایای اماکن ، شکافها ، فضاهای زیر لوازم منزل منزل و توده های آشغال و مواد زائد و تودهای چوپ و الوار و سایر مواد زائد را سمپاشی کرد.

احتیاط: در مواقعی که سمپاشی در سقف اتاقها و اماکن انجام می شود که باید دقت نمود که عنکبوتها خصوصا بیوه های سیاه ممکن است تحریک شده و از بالا به پایین افتاده و موجبات گزش فرد را فراهم نمایند. این دو موجود که از دسته موجودات کلیسر دار بوده خود شکارچی بسیاری از حشرات و موجودات کوچک دیگر بوده ولی در این بین رتیل به دلیل نداشتن غده سمی و نیز زائده ای برای تزریق سم خطری ندارد لذا دارای اهمیتی از نظر پزشکی نیست . عقربها به دلیل داشتن نیش های خطرناک و سمی دارای اهمیت می باشند که در این حال خطرناکترین عقربها نوع زرد با دمی باریک و دراز شبیه دم گاو با پدیپالپای برجسته و نیش کوتاه می باشد که سم آن نوروتوکسیک می باشد.

برای مبارزه با این موجودات ضمن انجام آموزش به پرسنل در معرض خطر ، انجام ملاحظات احتیاطی مثل بازرسی کفش و لباس در آماکن آلوده ، ایجاد یک کمربند آبی (در صورت مقدور بودن ) در اطراف چادریا محل سکونت ایجاد کرده  و یا با نگهداری و پرورش چند مرغ و خروس آنها را کنترل نمود.

سموم مورد استفاده: برای سمپاشی بر علیه عقرب به ویژه در اماکن نزدیک به محل سکونت افراد بایستی عملیات سمپاشی در ابتدای صبح انجام داد تا در اثر تحریک عقربها توسط سم افراد در معرض گزش آن قرار نگیرند. سموم مورد استفاده عبارتند از: دیازینون به میزان 10 گرم در لیتر ، لیندین به میزان 5 گرم در لیتر ، مالاتیون به میزان 30 گرم در لیتر ، بندیوکارپ به میزان 4/2 تا 8/4 گرم در لیتر  و سموم پایروئروئیدی و یا سمومی که دارای خاصیت ابقایی بالا و نیز خاصیت تاثیر تدخینی دارند طبق دوزهای اعلام شده  استفاده نمود. منبع